Szkoła według pracowni k.

projekt szkoły

Wakacje już się zaczęły, więc kończymy cykl o szkole. Tym razem przestawiamy naszą wizję szkoły (budynku szkoły, bo o szkole jako takiej pisaliśmy już w artykule „Łatanie dziur już nie wystarczy”).

Niniejszy artykuł to fragment e-booka, w którym prezentujemy projekt szkoły opracowany przez Michała w ramach jego dyplomu magisterskiego. Gdybyśmy mieli podjąć ten temat ponownie, po prawie dziesięciu latach i dziesiątkach zaprojektowanych przestrzeniach dla dzieci, z pewnością wiele kwestii rozwiązalibyśmy inaczej. Ale główna wizja pozostaje aktualna – szkoła nie może być zbyt duża, wyposażenie powinno być mobilne i szybko dostosowywać się do potrzeb klasy, dzieci powinny część nauki realizować w instytucjach partnerskich, a szkoła powinna być centrum społeczności lokalnej.

Strategia działania szkoły

W tradycyjnie funkcjonującej szkole organizowane są zajęcia edukacyjne i ewentualnie dodatkowe zajęcia pozalekcyjne, koła zainteresowań lub zajęcia wyrównawcze. Szkoła jest wykorzystywana od godziny 7 lub 8 do 14. Wykorzystanie szkoły w godzinach popołudniowych ma miejsce w szkołach pracujących na dwie zmiany, zazwyczaj w dużych ośrodkach. Większość budynku pozostaje jednak przez wiele godzin nieużytkowana. Utrzymanie takiego budynku staje się nieefektywne.

W projektowanej szkole przestrzeń jest w pełni wykorzystana, przez cały dzień do późnego wieczora oraz w weekendy. Poza lekcjami i zajęciami pozalekcyjnymi dla uczniów organizowane są kursy doszkalające dla członków społeczności lokalnej, spotkania dla rodziców, działa dom kultury, z którego korzystać mogą również dzieci z innych szkół, udostępniona jest mediateka, a sala gimnastyczna jest wynajmowana pracownikom okolicznych przedsiębiorstw. W ten sposób koszt utrzymania budynku zwraca się, a szkoła staje się centrum społeczności lokalnej.

Wielkość i organizacja budynku

Projektowana szkoła przeznaczona jest dla 120 uczniów, jest więc szkołą małą, co pozwoli na edukację na wysokim poziomie, zapewni lepsze relacje uczniów z nauczycielami oraz z innymi dziećmi. Stworzenie przy szkole domu kultury oraz ogólnodostępnej mediateki wpisze ośrodek w środowisko lokalne. Dodatkowe funkcje wprowadzone do budynku szkoły nie mogą jednak przesłonić podstawowego celu, jaki pełni szkoła – edukacji dzieci. W projekcie uwzględniono wyraźny podział na przestrzeń przeznaczoną dla uczniów i miejsca ogólnodostępne. Podział nastąpił również w rozkładzie czasowym. W godzinach 8-14 szkoła w całości przeznaczona jest do użytku uczniów. Rozkład lekcji ułożony jest tak, aby wszyscy uczniowie kończyli nie później niż o 14. Po tej godzinie uczniowie mogą skorzystać z domu kultury, który w godzinach porannych pełni funkcje świetlicy. Jednocześnie budynek otwiera się dla osób z zewnątrz. Mogą oni skorzystać z oferty domu kultury, skierowanej zarówno do dzieci, jak i dorosłych. Od 18 do 22 sala gimnastyczna wynajmowana jest na godziny. Od 16 do 20 sale lekcyjne mogą pełnić funkcje szkoleniowe. Dla osób z zewnątrz dostępna jest również mediateka. W godzinach od 10 do 18 możliwe jest zamawianie i wypożyczanie książek, filmów i audio-booków oraz korzystanie w Internetu.

W centralnej części budynku znajduje się dziedziniec, wokół którego skoncentrowane jest życie szkoły.  Na parterze umieszczono pomieszczenia administracyjne, dom kultury i mediatekę. Na pierwszym piętrze znajdują się przestrzenie edukacyjne. Sale lekcyjne mają formę domków, o tradycyjnej formie, nawiązującej do architektury dzielnicy. Forma wpływa na odbiór przestrzeni, jako miejsca przyjaznego, kojarzącego się domem rodzinnym.

Przestrzeń edukacyjna

W szkole znajduje się siedem sal lekcyjnych – trzy przeznaczone dla uczniów nauczania początkowego, cztery pozostałe to pracownia humanistyczna, matematyczno-przyrodnicza, techniczno-artystyczna i informatyczna. W klasach znajdują się odpowiednie materiały dydaktyczne, narzędzia i sprzęty, materiały plastyczne, rzutnik i tablica interaktywna oraz stanowiska komputerowe, z dostępem do Internetu. Do każdej klasy przypisany jest niewielki ogródek, w którym również można prowadzić zajęcia dydaktyczne. Ogródek jest również miejscem wypoczynku w czasie przerw.

Wyposażenie klas jest mobilne, tak aby umożliwić zmiany w aranżacji przestrzeni. Układ stolików można dostosować do pracy indywidualnej, pracy w parach, w grupach czy całą klasą. Nauka może również odbywać się w innych częściach budynku. Na korytarzu znajdują się dodatkowe stanowiska komputerowe. Uczniowie w każdej chwili mogą skorzystać z mediateki. Pracę w mniejszych grupach umożliwiają „kieszenie aktywności” – niewielkie przestrzenie z wygodnymi siedziskami, przeznaczone dla kilku osób. Taki układ umożliwia naukę metodą projektów.

Pokój przeznaczony dla nauczycieli umożliwia indywidualną pracę. Oddzielne biurka pozwalają przygotować się do zajęć, a część wspólna – na wymianę doświadczeń i dyskusję nad bieżącymi problemami. Bezpośredni dostęp do gabinetu dyrektora pozwala na ciągły kontakt między zarządem, a pracownikami.

Centrum społeczności lokalnej

Szkoła po godzinach lekcyjnych służy społeczności lokalnej jako centrum dokształcania. Wykorzystane są do tego celu pomieszczenia świetlicy, która po 14 staje się domem kultury, sala gimnastyczna, mediateka oraz poszczególne klasy, w których organizowane są spotkania, szkolenia i kursy.

Małe przestrzenie na korytarzu mogą być wykorzystywane do indywidualnych spotkań rodziców z nauczycielami. Przy mediatece znajdują się również stanowiska komputerowe, przy których można skorzystać z Internetu.

Przestrzenie społeczne

Szkoła może podjąć współpracę z lokalnymi przedsiębiorcami oraz z ośrodkami kultury i sztuki. Część zajęć może odbywać się w tych ośrodkach, tak aby dzieci mogły zdobyć większe doświadczenie, niż tylko poprzez naukę w budynku szkolnym. Jednocześnie szkoła może użyczać tym instytucjom pomieszczeń, np. sala gimnastyczna może być wynajmowana pracownikom partnerskich przedsiębiorstw.

Charakter miejsca

Otwarty dziedziniec, ogródki przy klasach oraz duży teren przyszkolny zapewniają uczniom dostęp do natury. Ogródki dostosowane są do prowadzenia zajęć na świeżym powietrzu. Służy temu również boisko i inne urządzenia sportowe.

Klasy usytuowane są na pierwszym piętrze, w postaci osobnych domków. Dzięki temu są odpowiednio doświetlone i dobrze wentylowane. Brak bezpośrednich sąsiadów sprawia, że do klasy nie dochodzą odgłosy zajęć prowadzonych w innych salach.

Kontekst miejsca i zewnętrzna przestrzeń edukacyjna

Zastosowanie szkła, zarówno od strony ulicy, jak i od strony dziedzińca, sprawia, że przestrzeń wewnętrzna przenika się z zewnętrzną. Budynek jest odsunięty od ulicy, a parking dla nauczycieli oddzielony, dzięki czemu teren przeznaczony dla uczniów jest bezpieczny.