Zasady projektowania dobrych przestrzeni edukacyjnych, cz. 2

Po omówieniu procesu planowania i organizacji budynku przedstawiamy zasady Jeffery’a A. Lackneya dotyczące meritum, czyli projektowania przestrzeni edukacyjnych.

Przestrzeń edukacyjna

Zasada 10:

Klasy jako klastry edukacyjne

Przestrzenie przeznaczone do nauki powinny być kształtowane jako klastry, skupione wokół części centralnej, miejsca spotkań i administracji. Poszczególne klastry mogą być specjalizowane, np. przeznaczone do nauki przedmiotów technicznych, humanistycznych, sztuki. Powinny być jednocześnie elastyczne, tak aby służyły różnym celom. Ważne jest, aby klasy były zamknięte, sprzyjające skupieniu na nauce, ale jednocześnie możliwe do otwarcia i połączenia z przestrzenią wspólną.

Zasada 11:

Wykorzystanie zasobów

Uczniowie powinni mieć łatwy dostęp do różnych źródeł informacji. Należy stworzyć jasno zdefiniowaną przestrzeń, zlokalizowaną w centralnej części szkoły, z której uczniowie będą mogli korzystać w trakcie nauki. Może to być zarówno biblioteka czy mediateka, sala komputerowa z dostępem do internetu, a także regały ze sprzętem niezbędnym do nauki poszczególnych przedmiotów.

Zasada 12:

Różnorodność metod nauczania

Przestrzeń szkoły powinna być tak zaprojektowana, aby umożliwić zarówno pracę w większych grupach, w parach, jak i cichą pracę indywidualną. Rozwiązaniem może być wyposażenie klasy w mobilne meble. Nauka nie musi odbywać się tylko w klasie. W całej szkole należy stworzyć miejsca, w których uczniowie będą mogli pracować.

Zasada 13:

Małe klasy

Klasa w szkole podstawowej nie powinna liczyć więcej niż 12-16 uczniów, w gimnazjum 16-20, a w szkole średniej 20-24. Zwiększenie liczby uczniów w grupie wpływa bezpośrednio na jakość nauki. Dowodem na to mogą być testy, w których uczniowie liczniejszych klas wypadają o wiele słabiej. Mniejsza klasa pozwala na częstszy i lepszy kontakt ucznia z nauczycielem. Młodsi uczniowie czują się zagubieni w zbyt licznych klasach, co prowadzić może do agresywnego zachowania.

Zasada 14:

Kieszenie aktywności

Wskazane jest tworzenie miejsc przeznaczonych do pracy w mniejszych grupach. Takie rozwiązanie sprzyja pracy metodą projektów – uczniowie wykonują samodzielnie zadanie, tylko z niewielką pomocą nauczyciela. W ten sposób uczą się pracy w zespole, samodzielnego podejmowania decyzji, korzystania z różnych źródeł. Kieszenie aktywności mogą przybierać różne formy – wydzielonych przestrzeni na korytarzu, miejsc przy oknach, jak również zakątków w ogrodzie szkolnym.

Zasada 15:

Lokalne przedszkole, a szkoła

Lokalne przedszkole powinno znajdować się w miarę blisko budynku szkoły lub, jeśli to możliwe, być jego częścią. Dzieci, które obserwują życie szkoły, lepiej funkcjonują w klasach nauczania początkowego. Przedszkole w pobliżu szkoły jest również dużym ułatwieniem dla nauczycieli, którzy mają małe dzieci, a także dla słuchaczy centrum dokształcania.

Zasada 16:

Miejsca osobiste w szkole

Dla uczniów, szczególnie młodszych, poczucie posiadania choćby niewielkiej, ale własnej przestrzeni, jest bardzo ważne. Należy dać dzieciom możliwość nadawania indywidualnego wyglądu swoim szafkom na rzeczy osobiste. Szatnie powinny być podzielone na mniejsze przestrzenie, umożliwiające prawidłowe interakcje społeczne.

Zasada 17:

Nauczyciele jako profesjonaliści

Nauczyciele są profesjonalistami i tak powinni być traktowani. Podobnie jak uczniowie potrzebują miejsca, w którym będą mogli przechowywać swoje rzeczy. Pokój nauczycielski powinien być tak zaprojektowany, aby nauczyciele mogli indywidualnie pracować. Każdy nauczyciel powinien mieć własne biurko, komputer, telefon i biblioteczkę. Mała sala konferencyjna może służyć jako miejsce spotkań formalnych, narad i wymiany doświadczeń. Ponadto należy stworzyć miejsca spotkań nieformalnych, służące integracji nauczycieli i odpoczynkowi.

Zasada 18:

Umożliwienie nauki metodą projektów

Podobnie jak w zasadzie 14, Lackney zwraca uwagę na korzyści jakie niesie praca metodą projektów. Tutaj szczególnie podkreśla znaczenie klas tematycznych, w których uczniowie mają dostęp do odpowiednich materiałów, literatury, mediów, gdzie mogą wykonywać eksperymenty lub próbować różnych technik. Praca nad projektem semestralnym, opracowywana w niewielkim zespole, jest najlepszą metodą nauki poprzez działanie.

Zasada 19:

Decentralizacja przestrzeni administracyjnej

Gabinet dyrektora szkoły powinien być łatwo dostępny dla uczniów i nauczycieli. Również część decyzji, najczęściej podejmowanych odgórnie i narzucanych pracownikom i dzieciom, powinna być uprzednio z nimi konsultowana. Podejmowanie decyzji zwiększa poczucie odpowiedzialności. Ustalone wspólnie zasady są częściej szanowane i przestrzegane.