Ściana do zabawy

Najczęściej używamy frazy „ścianka interaktywna“. Pojawiają się też określenia: manualna, sensoryczna. Ścianka to określenie robocze, bo podobne rozwiązania można zastosować również na podłodze czy na słupku. Ponieważ możliwości są nieograniczone postanowiliśmy wziąć na warsztat jedną z naszych ścianek, która mieści się na niedawno otwartym placu zabaw, na plaży Poniatówka w Warszawie.


Ścianka interaktywna to po prostu rodzaj tablicy, na której zamieszczone są informacje, ciekawostki na dany temat, a także elementy ruchome. Dzieci mogą kręcić, ciągnąć, dzwonić, przesypywać, puszczać kulki, uruchamiać coś, zaglądać, dotykać, otwierać, przechodzić… To tylko niektóre aktywności. Taki element na placu zabaw może pełnić funkcje edukacyjne, ale też integracyjne – gdy wymaga aktywności dwóch osób, stojących po obu stronach ścianki. Bardzo ważnym aspektem jest również to, że ścianka może być dostępna dla dzieci z niepełnosprawnościami.

Można ją z powodzeniem wprowadzić w ogrodzie przydomowym czy przedszkolnym, zdecydowanie trudniejsze jest to na publicznym placu zabaw. Największym wyzwaniem dla projektantów jest bowiem takie zaprojektowanie ścianki, aby była wandaloodporna i nie wymagała ciągłych napraw. Jest to trudne, ale nie niemożliwe.

Tematyka

Najprawdopodobniej nie istnieje temat, którego nie można przełożyć na tablice interaktywne. Poniżej zamieszczamy skróconą listę, prezentującą tematy, które już mieliśmy okazję projektować:

  • kosmos
  • Wisła
  • Pięć Wielkich Lekcji Marii Montessori
  • straż pożarna
  • dwór
  • piekarnia
  • las
  • grzyby
  • iluzje optyczne
  • szkło

Ścianka, którą dziś prezentujemy poświęcona jest Wiśle, a szczególnie jej odcinkowi warszawskiemu.

Konstrukcja

Zanim przejdziemy do elementów wyposażenia (które nierozerwalnie wiążą się z tematem), rozprawmy się z kwestią konstrukcji. Tu do rozważenia mamy kilka kwestii: wolnostojąca–wisząca, jednostronna–dwustronna. Ale po kolei.
Najprostsze możliwe rozwiązanie to powieszenie ścianki na gotowej konstrukcji – na ścianie domu, garażu, ogrodzeniu. Wcześniej oczywiście musimy sprawdzić, jaki ciężar jest w stanie udźwignąć nasza konstrukcja i dostosować do tego materiał, z którego zbudujemy ściankę. Od rodzaju podłoża zależy również sposób montowania. Drewniana ścianka zawierająca dodatkowe elementy, zachęcająca dzieci do wsypywania piasku czy wlewania wody może trochę ważyć, a my nie możemy dopuścić do tego, żeby spadła na dziecko.

Ścianka wolnostojąca może opierać się na słupkach drewnianych lub stalowych zafundamentowanych w ziemi. Więcej o rodzajach słupków i sposobach montażu pisaliśmy w artykule „Las słupków“. Do słupków mocujemy, w zależności od potrzeb, deski, płytę budowlaną, arkusz blachy, paletę, patyki, siatkę, pleksi, tkaninę. O deskach i blachach pisaliśmy w artykule „Nie tylko tablicówka“. Na Poniatówce ścianka jest oparta na konstrukcji z drewnianych słupków z robinii akacjowej, fundamentowanych bezpośrednio w betonie i obita z dwóch stron oraz od góry deskami.

Ścianka dwustronna ma tę zaletę, że możemy wprowadzić elementy „na wylot“, np. okienka, tunele, monidła. Trudność polega na skorelowaniu obu stron ścianki na etapie projektu i wykonania, ograniczenia narzucane przez konstrukcję, a także konieczność wykończenia z obu stron. Co to oznacza?

Jeśli chcemy zamieścić dzwonki, które są uruchamiane po pociągnięciu za uchwyt z jednej strony ścianki to albo musimy zastosować solidne dzwonki i połączyć je w trwały sposób, którego nie zniszczy żaden wandal, albo musimy je ukryć w ściance. Na Poniatówce ścianka jest dwustronna, dzięki temu mogliśmy wprowadzić tunel, monidło z kołem ratunkowym i okienko lodziarni. W jej wnętrzu ukryliśmy zwykłe dzwonki wędkarskie.

Ścianka jednostronna może być powieszona na ścianie czy innej konstrukcji, łatwiej ukryć coś za nią, bo nie ma do tego dostępu, ale nie zrobimy takich elementów jak okienko czy tunel. Na koniec warto również wspomnieć o innych interaktywnych „konstrukcjach“. Elementy ścianki możemy przenieść na płaszczyznę tarasu czy chodnika, np. namalowane lub wygrawerowane gry planszowe i podwórkowe. Świetnie sprawdzają się również słupki, na których możemy zamieścić stację pogodową, dźwig do piasku, „laserowy labirynt“ ze sznurka, dzwonki, płótno do malowania i wiele innych.

Na Poniatówce, poza tablicą, odszukać możecie elementy optyczne umieszczone w słupkach.

Wyposażenie

Na ściance mogą pojawić się zarówno elementy służące do manipulowania, informacje służące edukacji, jak i napisy i obrazki stanowiące dekorację. Wybór elementów jest ściśle związany z tematyką. Zanim przejdziemy do wymienienia przykładowych elementów wyposażenia musimy Cię ostrzec – apetyt rośnie w miarę jedzenia. Gdy przeczytasz tę listę wpadniesz na milion innych pomysłów. A nie wszystko się zmieści na jednej ściance. I trzeba zostawić dzieciom trochę pola do popisu. Dlatego zachęcamy do wstrzemięźliwości i starannego wyboru elementów. A gdy dzieci się znudzą można zmienić asortyment.
Kilka przykładowych elementów wyposażenia:

  • dzwonki
  • instrumenty (profesjonalne lub po prostu domowa „perkusja“)
  • rysunki i grafiki
  • oczka (np. do rozwieszania sznurka)
  • waga
  • elementy optyczne (pryzmaty, kalejdoskopy, lupy, lunety, ukryte elementy)
  • faktury do dotykania
  • kierownica, ster i inne elementy do kręcenia
  • okienka do przesuwania
  • tunel do przechodzenia
  • okienko, lada
  • kulodrom
  • ławeczka do siedzenia
  • rozkładany stolik
  • kij deszczowy
  • liczydło
  • obręcz do przesuwania bez dotykania rurki (do ćwiczenia precyzji)
  • informacje, ciekawostki
  • elementy dekoracyjne (np. kotwica)
  • termometr (i inne elementy stacji pogodowej)
  • miarka do sprawdzania wzrostu dzieci

Jak wspomnieliśmy wcześniej tematem przewodnim placu zabaw na Poniatówce jest Wisła na odcinku warszawskim. Pojawiają się tam nawiązania do plaży (budka z lodami – okienko i liczydło, parasol, termometr, plażowicz z kołem ratunkowym), statku (kotwica, dzwon), ryb (element do ćwiczenia precyzji, rysunki ryb), ptaków (rysunki i zapis odgłosów ptaków), infrastruktury (gruba Kaśka, śluza w postaci kija deszczowego), powodzi (wodomierz), Roku Wisły (bieg Wisły przez Polskę) oraz do samej wody (linia wody, deszcz).

Otoczenie

Do ścianki powinien być zapewnione wygodne dojście, dostępne również na dzieci na wózkach. Ponieważ ścianki te nie służą do wspinania wokół można zastosować nawierzchnię utwardzoną. Jeśli ze ścianki nie będą korzystać dzieci z niepełnosprawnościami można wokół ścianki zrobić nawierzchnię z kory lub żwiru. Robienie trawnika wokół ścieżki nie ma sensu. Trawa i tak się nie utrzyma, a ziemia po deszczu zamieni się w błotnistą kałużę.

Wokół ścianki na Poniatówce zastosowaliśmy nawierzchnię szutrową.

Bezpieczeństwo

Ścianka interaktywna jest stosunkowo prostym elementem, choć można popełnić tu parę błędów, które wpływają na bezpieczeństwo bawiących się dzieci. Ścianki interaktywne nie służą do wspinania, nie ma więc niebezpieczeństwa upadku z większej wysokości. To oznacza, że wokół możemy zastosować dowolną nawierzchnię. Z tego samego powodu nie musimy zapewnić strefy wolnej 1,5 m wokół ścianki, choć warto zostawić taką przestrzeń dla wygody dzieci. Norma bezpieczeństwa podaje jakie rozmiary powinny mieć otwory, aby uniknąć zakleszczenia palców i głowy. Te parametry dotyczą tylko sytuacji, gdy otwór znajduje się na większej wysokości, ale i warto je stosować również niżej. Projektując elementy ruchome należy zminimalizować ryzyko zgniecenia palców.

Zdjęcia: pracownia k.