Tunel — tajemne przejście między światami

Dzieci uwielbiają się przeciskać, przechodzić na „drugą stronę”, szukać wyjścia. Idealnie nadają się do tego tunele, labirynty i bramy.

Tunel i spółka

Projektując dowolny plac czy ogród zabaw dobrze zacząć od tego, jakie funkcje będzie pełnił i jakiego typu zabaw dostarczał (więcej na ten temat przeczytasz w artykule „Na jaką cholerę Ci ten ogród, czyli jak marzyć czasownikami“). Wiele osób marzy o umieszczeniu w ogrodzie tunelu, najlepiej pod pagórkiem, ale brakuje im na to miejsca. Dlatego warto zadać sobie pytanie – po co nam ten tunel? Jeśli chcieliśmy uzyskać efekt przechodzenia z jednego miejsca do drugiego być może wystarczy brama lub ściana z otworem. Jeśli chcemy zapewnić dzieciom możliwość przeciskania się przez wąskie przejście — taką samą funkcję będą pełnić dwie ściany ustawione blisko siebie. A jeśli chcemy wprowadzić trochę „wojskowych” rozrywek i zachęcić dzieci do czołgania się – zamiast tunelu możemy postawić rząd niskich drabinek do przechodzenia nad lub pod.

Roboczo, na potrzeby tego artykułu, wszystkie te typy „urządzeń” będziemy nazywać tunelem. Mamy więc takie możliwości: tunel pod pagórkiem, wąskie przejście między ścianami lub słupkami, zadaszona ścieżka czy ściana z otworem, a nawet zjeżdżalnia rurowa. Takich przykładów mogłoby być znacznie więcej.

Lokalizacja

Drugą kwestią do ustalenia jest lokalizacja tunelu. Może to być cześć urządzenia, np. domek ze zjeżdżalnią i z tunelem pod nią lub widoczna na zdjęciu powyżej ścianka wspinaczkowa i tunel-jaskinia. Klasycznym przykładem łączenia kilku urządzeń do zabawy jest tunel pod pagórkiem. Rolę wąskiego przejścia może pełnić zjeżdżalnia rurowa. Jeszcze jedna opcja to tunel siatkowy łączący dwa podesty nad ziemią.

Oczywiście tunel może być samodzielną konstrukcją, jak np. produkt oferowany przez firmę Lars-Laj (choć w naszym odczuciu wygląda to trochę dziwnie). Może to być też pojedyncza ścianka z otworem do przechodzenia lub sekwencja takich ścianek.

Tunel może być częścią ogrodzenia. W Czeskim Cieszynie jest plac zabaw otoczony wiklinowym płotem. W niektórych miejscach, równolegle do ogrodzenia dostawiony jest drugi płot, a witki są tak zaplatane, aby stworzyć zadaszenie nad ścieżką, która w ten sposób powstała.

Skoro ustaliliśmy, że tunel to każde miejsce, gdzie trzeba się przeciskać przypatrzmy się labiryntom. I tu znów może to być samodzielny element, ale też można połączyć labirynt z inną funkcją. Richard Dattner umieścił taki element na jednym z placów zabaw, w przejściu łączącym część dla rodziców i część dla dzieci. Chciał w ten sposób zniechęcić rodziców do zbyt częstego ingerowania w zabawę dzieci.

Bezpieczeństwo

Zanim przejdziemy do konstrukcji do rozważenia jest kilka kwestii związanych z bezpieczeństwem. Norma bezpieczeństwa PN-EN 1176 określa dokładne parametry tuneli. Warto je stosować również w ogrodach prywatnych, aby uniknąć poważnych wypadków.

Jeśli tunel otwarty jest tylko z jednej strony nie może być dłuższy niż 2 m i węższy niż 75 cm. Jeśli oba końce są otwarte tunel o średnicy 40 cm nie może mieć więcej niż 1 m, o średnicy 50 cm nie może być dłuższy niż 2 m. Tunel o średnicy powyżej 75 cm może mieć dowolną długość. Ważne, aby nachylenie tunelu otwartego z obu stron wynosiło mniej niż 15 stopni. Jeśli nachylenie będzie większe tunel musi mieć minimum średnicę 75 cm, a wewnątrz uchwyty lub stopnie.

Ze względów praktycznych tunel nie powinien być zupełnie poziomy. Lekkie nachylenie pozwoli odprowadzić wodę.

Kolejną kwestią dotyczącą bezpieczeństwa jest upadek z wysokości. Niezależnie czy tunel jest samodzielną konstrukcją czy jest np. przysypany pagórkiem, jeśli dziecko wchodzi na szczyt istnieje niebezpieczeństwo upadku. Dlatego nawierzchnia przed wejściem i wyjściem musi być odpowiednio dobrana. Jeśli jest to wysokość do 60 cm – nawierzchnia nie ma znaczenia, może być nawet betonowa. Jeśli wysokość dochodzi do 1 m wystarczy trawa lub ziemia. Powyżej trzeba zastosować nawierzchnie amortyzujące, np. kora, piasek, żwir czy zrębki drewna. Więcej na ten temat w artykule „Nie tylko guma“.

Innym rozwiązaniem jest wprowadzenie barierek w okolicy wejścia i wyjścia z tunelu, które zapobiegną upadkowi.

Konstrukcja

Zacznijmy od klasyków – chcemy zrobić tunel pod pagórkiem. Potrzebujemy konstrukcji, która wytrzyma napór ziemi i ciężar dzieci (i rodziców) chodzących po pagórku. Dodatkowo musimy pamiętać o odpowiedniej średnicy i długości oraz odprowadzeniu wody, o czym była mowa przed chwilą.

Najprostszy sposób to wykorzystanie gotowych produktów, dostępnych w katalogach placów zabaw. Wystarczy wpisać w wyszukiwarce „tunel na place zabaw”. Najprawdopodobniej wyskoczy Ci sporo sprzętów do użytku domowego (dlatego, jeśli urządzasz publiczny plac zabaw czy ogród przedszkolny sprawdź, czy na pewno możesz ich użyć), kilka stron producentów placów zabaw oraz kilka przykładów wyposażenia placów zabaw dla psów (!). W zdecydowanej większości będą to tunele z tworzywa sztucznego.

Jeśli jednak wolisz inny, bardziej naturalny materiał polecamy… przepusty drogowe. Tak, mamy na myśli te betonowe rury. Zazwyczaj posiadają stopę, która pozwala na stabilne umieszczenie rury, bez konieczności jej fundamentowania. Za wyborem tej opcji przemawia przede wszystkim cena, a także to, że kupując taki element mamy w zasadzie konstrukcję gotową. W przypadku wspomnianych wcześniej elementów konieczne jest fundamentowanie lub montaż do gotowej konstrukcji. Tu wystarczy, że rurę odpowiednio wykończymy (o czym za chwilkę) i przysypiemy ziemią.

Jak pisaliśmy wcześniej tunel mogą zastąpić ścianki pełne lub ażurowe, słupki z rozciągniętymi tkaninami, a nawet żywopłot lub płot z wikliny. Możemy wprowadzić zadaszenie, ale nie jest to koniecznie. Do wykonania takich elementów przydatne mogą być informacje zawarte we wcześniejszych artykułach: Nie tylko tablicówka, Las słupków, Za siedmioma górami.

Wykończenie

W zależności od użytego materiału należy dobrać prace wykończeniowe. Sposób montażu elementów gotowych powinien podać ich producent. W przypadku rur betonowych konieczne będzie przeszlifowanie powierzchni i  zaoblenie krawędzi. Dostępne części tunelu możemy obić drewnem lub pomalować farbą dwuskładnikową do betonu.

Powyżej pokazane są oba rozwiązania – drewno na Łubinowym Wzgórzu i beton na Wiślanym Placu Zabaw.

Zdjęcia: Anita Czerner-Lebedew (drewniany tunel w Morialta Nature Playground), Dawid Jacewski (Łubinowe Wzgórze), pracownia k. (pozostałe)