Tymczasowy Skwer Sportów Miejskich w Pawilonie Emilia

Tymczasowy Skwer Sportów Miejskich w Pawilonie Emilia

Czy da się stworzyć plac miejski wewnątrz budynku? O tym jak udało się zrealizować Skwer Sportów Miejskich w Pawilonie Emilia opowiada Grzegorz Gądek.

Nazwa projektu: Skwer w Pawilonie
Autorzy:
Architektura i system informacyjny: Małgorzata Kuciewicz i Simone de Iacobis / Grupa projektowa „Centrala”; F***ramps; Eryk Gaj;
Badania: Aleksandra Gołdys i Maria Szymborska / Centrum Wyzwań Społecznych Uniwersytetu Warszawskiego;
Autorzy instalacji Zimowy tor zręcznościowy: Michał Jońca; Marta Rowińska i Lech Rowiński / BETON; Agata Woźniczka i Mateusz Adamczyk / BudCud;
Produkcja, animacja i zarządzanie: Kamil Dołowski, Jakub Kazikowski;
Współpraca Merytoryczna: Sławomir „Blow” Wiśniewski, Kuba Perzyna, Łukasz Jasiński;
Zespół MSN: Joanna Mytkowska, Marcel Andino Velez, Tomasz Błażej, Bartosz Stawiarski, Natalia Sielewicz, Michał Ziętek;
Projekt użytkowy, produkcja: Grzegorz Gądek / Skwer Sportów Miejskich
LokalizacjaMuzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie, ul. Pańska 3, Pawilon Emilia
Rok powstania: 2013
Koszt: 130.000 zł
Autorzy zdjęćBartosz Stawiarski / MSN

Początki

Pomysł narodził się przypadkiem, podczas spotkania na inny temat. Kiedy spotkałem się z zastępcą dyrektor Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie, w tymczasowej siedzibie MSN znajdującej się w Pawilonie Emilia, kończyła się pierwsza wystawa o tytule „Miasto na sprzedaż”. Wystawa ta była zbudowana głównie ze sklejki i zapytałem o możliwość stworzenia krótkiego filmu deskorolkowego po zamknięciu wystawy z wykorzystaniem jej architektury. Ku mojemu zaskoczeniu okazało się, że Muzeum po kończącej się właśnie wystawie nie ma zaplanowanej kolejnej. Spontanicznie zaproponowano nam przygotowanie programu dwutygodniowego wydarzenia „ferii zimowych”.

Na opracowanie propozycji mieliśmy tylko jeden dzień, ale udało nam się zainteresować Muzeum koncepcją budowy Skweru w Pawilonie – pełnowymiarowego prototypu przestrzeni publicznej. Naszym marzeniem było miejsce, które sprawi, że ludzie we wnętrzu Emilii poczują się jak na placu miejskim, na którym możliwe są przeróżne formy spędzania czasu. Chcieliśmy dzięki temu dowiedzieć się, czy mieszkańcy Warszawy w różnym wieku mogą spędzać aktywnie czas na wiele sposobów na małej przestrzeni (4000 m.kw) zaprojektowanej w użytecznej i estetycznej formie. Pomysł spodobał się na tyle, że zamiast dwóch tygodniu Muzeum zdecydowało się na przeznaczenie na Skwer w Pawilonie pełnego miesiąca. Projekt powstał w niecałe dwa tygodnie dzięki pracowni Centrala (Małgorzata Kuciewicz i Simone de Iacobis), udziałowi projektantów Zimowego Toru Zręcznościowego oraz stolarzy z kolektywu Fuckramps, którzy w kolejne trzy tygodnie zdemontowali większość poprzedniej wystawy i zbudowali nowe zagospodarowanie.

Przebieg

Przygotowaliśmy projekt nawiązujący do założenia „odwróconego stadionu” – miejsca siedzące były zlokalizowane wewnątrz pawilonu i skierowane w kierunku miasta, co tworzyło odwróconą widownię i potęgowało wrażenie przenikania do wewnątrz otoczenia pawilonu wywoływane przez jego szklaną fasadę. Rozpoczęliśmy też współpracę z badaczami Centrum Wyzwań Społecznych Uniwersytetu Warszawskiego, dzięki którym uzyskaliśmy bardzo dużo wiedzy na temat sposobów korzystania ze skweru.

W pawilonie wprowadziliśmy kilkanaście aktywności, w dużej części w formie autorskich instalacji artystycznych, zróżnicowanych formą i poziomem wymaganej sprawności. Większość była dostępna bez stroju, sprzętu i przygotowania fizycznego. Najbardziej angażujące funkcje znalazły pobliżu wejścia, celem przełamania bariery aktywnego uczestnictwa. Wprowadziliśmy wiele w form ruchu dopuszczających aktywne uczestnictwo rodziców, a całość programu wspierała interakcje międzypokoleniowe. 
Program aktywności fizycznej uzupełniony był przez cztery wystawy nawiązujące do przenikania się sztuki, architektury i sportów miejskich.Wśród zrealizowanych atrakcji znalazły się:

Sankorolki – powstały dwa tory do jazdy i kilka sztuk sanek połączonych z elementami deskorolki dając konstrukcję umożliwiającą wygodne manewrowanie i jazdę po posadzce pawilonu.
Zimowy tor zręcznościowy – Cztery instalacje angażujące gości Skweru w intuicyjne formy ruchu (np. rzucanie piłkami do celu, gra w kapsle), stworzone przez zaproszonych do współpracy projektantów.
Streetbox i nagrywarka tańca – taniec jako najpopularniejsza i bliska sztuce nowoczesnej forma ruchu uzyskał wydzieloną przestrzeń z zestawem audio, jak i instalację umożliwiającą wygodne nagranie oraz publikację w internecie własnego pokazu tanecznego. Pomimo dostępności tylko przez trzy ostatnie dni Skweru, instalacja potwierdziła potencjał przyciągając nie tylko entuzjastów tańca ulicznego, ale też freestyle football, frisbee i tancerkę baletu.

Wśród trudności warto wymienić formalności związane z wprowadzaniem funkcji rekreacyjnych do muzeum – ze względu na ograniczenia związane z rekreacją w przestrzeni kultury zawarte w ustawie o działalności kulturalnej, cały skwer w pawilonie był formalnie przestrzenią performansu. Inną trudnością był fakt, że rodzice regularnie zostawiali w pawilonie małe dzieci bez opieki, udając się na zakupy do pobliskiego centrum handlowego – sprawiało to trudności animatorom dbającym między innymi o bezpieczeństwo gości pawilonu.

Chwalimy się

Największym sukcesem Skweru w Pawilonie była rosnąca z każdym tygodniem frekwencja osób w każdym wieku i olbrzymia ilość dobrej energii, która była na co dzień obecna w Emilii.

Udało nam się też wykazać możliwość przyciągnięcia osób w różnym wieku, o różnej sprawności i niezależnie od stanu posiadania, dzięki zmieszaniu wielu form aktywności rekreacyjnych i kulturalnych oraz otwartości na dowolne wykorzystanie przestrzeni przez odwiedzających.

Wielu ankietowanych gości wskazywało na fakt, że jedynymi zadaszonymi przestrzeniami dostępnymi bezpłatnie w okresie zimowym w Warszawie są galerie handlowe, a formuła Skweru to wartościowa alternatywa, szczególnie dla osób w mniej korzystnej sytuacji materialnej. Skwer odwiedzała duża liczba powracających użytkowników, odbywających wielogodzinne wizyty w jego obrębie. 

Brak zakazów i przyjazna komunikacja doprowadziły do zinternalizowania zasad bezpieczeństwa i powstania wspólnoty użytkowników, którzy zwracali uwagę na komfort innych gości – nie było ani jednego incydentu agresji lub kontuzji pomimo dużego zagęszczenia programu.

Trudne pytanie

Projekt w całości sfinansowało Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie. Na Skwerze było aż zaskakująco bezpiecznie i przez miesiąc dostępności nie wydarzył się żaden niebezpieczny incydent. Podczas przygotowania i realizacji Skweru w Pawilonie nie pojawiły się żadne trudne pytania – jedynie wiele uśmiechów i bardzo pożyteczne wnioski, z których korzystamy aż do dzisiaj.

Więcej o projekcie można przeczytać podsumowaniu.